Os carros eran usados na labranza empurrados (tirados) por vacas. Para describilos minimamente diría que teñen dúas partes principais que serían as compostas polas rodas e o eixe, e a parte sobre a que vai a carga.

Gerardo metía o eixe no torno despois de labrado para facerlle un bo asentamento ás treitoiras (onde xira o eixe). O torno era movido polo seu propio pé, ó que tiña acostumado ó movemento continuo para que este non parase de xirar. Usando as máns para retirar as virutas que sobraban coa axuda dunhas gubias.As rodas tamén teñen un traballo laborioso. Están cubertas, polo perfíl coa lamia de ferro, para impedi-la deterioración da madera. Queda por facer a chede, que serían os largueiros laterais do leito do carro. Hai dous tipos de chedes, un faise nunha soa peza fendendo e domando un pau. O outro estaría composto por tres pezas, os dous laterales e o cabezallo. Para rematar facía os estadullos e as ladreas.

Esta sería unha descripción mínima dunha artesanía que hoxe en día está olvidada porque coa aparición dos tractores xa non se usan os carros de madeira e aínda que se usen, son os feitos antigamente que aínda se conservan.

 CARROS FEITOS POR GERARDO

Este tipo de artesanía é unha das máis antigas e tamén algunhas das obras son moi chamativas e verdadeiras obras de arte.

As obras do avó son obras de arte para nós. Na casa ten numerosas mostras das horas que leva pasado no seu taller, na Fonte de Abaixo, para poder ter unha cama xeitosa para a súa filla, un moble para o comedor ou unha mesa para comer a diario. O número de pezas feitas por el, coa gran calidade que teñen, durarán para sempre porque o carpintero foi o mellor.

Podo destacar un roliño que fixo para a súa filla nacida no 1947 e que chegou a usar o seu bisneto (e bisneta) despois de 50 anos gardado non faiado.

Conservaba o toque da man de Gerardo e esa calidade que teñen as obras de antaño. Hoxe segue conservándose, e ¿quen sabe?, tal vez algún día un tatareto do tataravó tamén descanse nese rolo con historia.

Os rolos defínense así porque se poden mover, arrolar. Habíaos feitos incluso dunha torada vaciada por dentro, onde poñían palla e un pelexo de ovella con lá.Cando o rolo ten patas denomínase berce ou barrelo que veñen sendo pequenas camas, pero con balaustres altos para que os meniños non salten.

Tamén conserva camas fermosísimas con mesiñas a xogo e incluso coas iniciais da persoa que ía descansar cada noite nela. Con debuxos tallados, normalmente motivos vegetais, polo que Gerardo tamén traballaba o arte de talla-la madeira. Nestas obras tamén usaba o torno porque lles poñía pequenos balaustres decorando as cabeceiras e os fondos, quedando unha cama digna dun rei ou raiña, pero que na realidade quedaría para a casa.

As camas que facía o avó non eran desas de estilo señorial con postes nas esquenas para termar do dosel. As mesas de noite son un complemento da cama. É un moble moderno que se espandiu sobre os anos vinte. Úsabase para poñer a vela, o candil ou o quinqué para alumar. Hai que recordar que non había luz. Na parte inferior poñíase o ouriñal ou penico porque tampouco había labavos. Todo este tipo de mobles que facía eran para ter unha utilidade concreta, non facía ningunha labor para simple adorno.

As mesas que o avó fixo para a súa casa, teñen tanta calidade que o seu aspecto está igual co primeiro día. Fiestras e portas, cancelas, o chan da casa que hoxe conserva a súa man de home traballador; todo é labor do mellor carpinteiro. Dentro dos mobles podo destacar un en concreto que alberga tal cantidade de vaixelas, que un moble da maior calidade dos feitos hoxe en día non soportaría nin a metade.

 Tamén vou comentar outras das labores de carpinteiro que o noso avó realizou e trátase da de

A construcción do calzado na Galicia rural era importantísima porque o clima e accidentalidade do entorno obrigaba a ter un calzado apropiado, tendo en conta que non se podían permitir comprar un zapato novo cando se deterioraban os vellos. A maioría das actividades realizábanse a intemperie. Tamén o noso avó realizaba as tarefas fora do fogar, non pasaba o día metido no taller a pesar do gran número de traballos que alí realizaba, era un "milmañas".

Gerardo comenzaba buscando a madeira apropiada para realizar as zocas, madroñas ou galochas (calquera dos nomes válidos e ditos en toda Galicia). a que el podía escoller dependía da resistencia e do boa que fose de traballar. Entre estas podían estar o bidueiro,o salgueiro, a cerdeira, o freixo,...

Para seguir coa labor e dar rematado as zocas nun tempo non excesivo, cortaba a torada á medida e co machete comenzaba a darlle a primeira forma.Continuaba co vaciado que realizaba coas gubias e ferros de punta curvada, xusto para a talla precisa dependendo de quen fose o futuro usuario das madroñas. Para que quedasen ben lisas seguía co pulido, interior e exterior, para logo untalas con graxa e poñelas a secar para que tivesen unha maior resistencia.

Como característica das zocas podo decir que as había femininas e masculinas. A diferencia era que as dos homes tiñan a punta afiada, chamadas de "punta de cocho", e as das mulleres eran coa punta roma. Para usar este tipo de calzado poñíanse zapatillas por dentro.

 Como Gerardo era tamén

Moitos golpes leva dado Gerardo nese seu taller para facer numerosas ferramentas do campo (sachos, gadañas, sachas das fabas,...). Tamén facía cerraduras para moitas das portas que fixo para as cortes; puntas, ganchos, bisagras, caravillas, trespés,...mil cousas.

A fragua está provista do fol, que inxecta o aire ó carbón e mantén a temperatura suficientemente elevada como para mantene-lo metal ó roxo vivo. O forxado en quente ademais de dar ó metal a forma desexada, crea no interior unha estructura fibrosa que non pode ser destruida mais que por outra fusión. Deste xeito melloranse as calidades do metal.

Hoxe en día a forma de traballa-lo metal é distinta e máis doada. Máis doada non sería o propio, senón menos cansina porque coas soldaduras, sopletes, radiais e demais artiluxios, fan que a man do home non sexa tan fera, tan forte, senón máis descansada. Agradécese porque se realizan os traballos con máis rapidez. De tódolos xeitos aínda quedan ferreiros que se dedican a cousas concretas como a fabricación de fouces, coitelos, navallas,...

Agora vou repasar máis por riba dous oficios que el tamén sabía pero que tal vez realizou menos. Un sería o de cesteiro e outro o de canteiro.

O de

Os materiais empregados na cestería son os vimbios, varas de carballo, castiñeiro, salgueiro ou cerdeira. Estes materiais non tiñan demasiada duración porque se deterioran con facilidade coa humidade, co sol e co mal uso. A pesar disto pénsase que ten unha gran tradición da que hai noticias de tempos moi antigos. Dícese que probablemente fose inventada polo Homo erectus, aínda que debido a natureza dos materiais, non haxa rexistros fósiles. Esta técnica de unir fibras vexetais supuxo un aumento da capacidade do transporte porque deste xeito podían alonxarse máis dos campamentos para recoller os frutos. Este tipo de artesanía seguiu sendo importante ata que se comenzaron a desarrollar os materiais plásticos que reemplazaron ás fibras vexetais para a fabricación de recipientes.

Hoxe en día valórase moito o labor de cesteiro que aínda existe para numerosos obxetos decorativos. Están valorasos económicamente porque supón moito traballo tecer, por poñer un exemplo, unha silla. Ademais do momento de tecer, hai que ter en conta que hai que ter os materiais preparados, secos, aliñados e listos para que se poda facer un cesto, silla,.. dun xeito máis cómodo.